Vrije Universiteit Brussel


Taalbewustzijn via vergelijking: Nederlands (1)

Prof. dr. Rik Vosters
Bachelor Toegepaste Taalkunde (BA1)
Studiegidsnummer 1018465AER
52 contacturen werkcollege
98 uren zelfwerk en zelfstudie
5 studiepunten - 150 uur studietijd
Academiejaar 2016-2017 - 2de semester
Dinsdag 9-11 uur
Woensdag 9-11 uur
De colleges vinden plaats in lokaal 5.C.446, het computerlokaal van de faculteit LW.

Inhoud

Dit studiedeel biedt een inleiding op taalnormen, taalattitudes en taalgebruik, en de onderlinge samenhang tussen deze aspecten van taal en taalbeschouwing. Dit studiedeel reikt studenten Toegepaste Taalkunde daarmee een wetenschappelijk referentiekader aan voor hun latere praktijk als taalprofessionals, waarbij vragen over correct of gepast taalgebruik via vergelijking kunnen worden afgetoetst aan het drieluik van taalnormen, attitudes en gebruik.

Algemene inleiding
Deel 1: Taalnormen
Deel 2: Taalattitudes
Deel 3: Taalgebruik

Na een korte algemene inleiding over de verschillende analyseniveaus van taal, evenals de status en het belang van taalnormen, taalattitudes en taalgebruik in hedendaags taalwetenschappelijk onderzoek, wordt het college opgesplitst in twee reeksen werkcolleges.

Tijdens de eerste reeks werkcolleges wordt vanuit specifieke casus uit het Nederlands en aan de hand van opgegeven literatuur en opdrachten stilgestaan bij de drie centrale concepten. Voor het deel over taalnormen behandelen we vragen omtrent correct taalgebruik, prescriptieve en descriptieve grammatica, standaardtaal en taalvariatie, en worden de studenten wegwijs gemaakt in de nodige normatieve en descriptieve naslagwerken voor hun latere praktijk als taalprofessionals. Voor het deel over taalattitudes wordt een inleiding op attitudeonderzoek en ‘folk linguistics’ geboden: wat houdt de studie van attitudes over taal precies in, en wat leren attitudes van moedertaalsprekers ons over taalgebruik? Voor het laatste deel over taalgebruik keren we terug naar taalgebruik in de praktijk: hoe kunnen we taalgebruik in de praktijk onderzoeken (zowel experimenteel als met naturalistische data), en hoe verhoudt de talige praktijk zich tot voorgeschreven taalnormen?

Tijdens de tweede reeks werkcolleges en de bijhorende zelfstudiemomenten gaan de studenten zelfstandig aan de slag met de aangereikte concepten, en worden ze begeleid in hun eerste stappen om hun intuïtieve percepties over taal empirisch te toetsen aan de hand van een bescheiden taalkundig onderzoek. Voor elk deel werken ze een kleine onderzoekstaak onder begeleiding uit, en rapporteren ze hierover in een korte presentatie. Voor het deel over taalnormen worden ze geacht formeel voorgeschreven taalnormen uit grammatica’s, woordenboeken en andere prescriptieve werken te destilleren, te vergelijken en te analyseren: welke normen worden voor bepaalde fenomenen voorgeschreven, en hoeveel variatie wordt getolereerd? Voor het deel over taalattitudes dienen studenten enkele specifieke gevallen voor te leggen aan professionele of niet-professionele taalgebruikers: welke attitudes roepen bepaalde varianten of variëteiten op, en welke lessen kunnen we daaruit trekken met het oog op ons eigen taalgebruik? Voor het deel over taalgebruik zelf wordt, ten slotte, met een corpusgestuurde en/of experimentele opzet gepolst naar eigenlijk taalgebruik: in welke mate komen verschillende varianten van een variabele voor, in welke contexten en onder welke omstandigheden?

Planning

Voorlopige planning, onder voorbehoud van wijzigingen in de loop van het semester.

week 22 1
di
14 feb
1. Inleiding: praktische afspraken
wo
15 feb
2. Inleiding: normen, gebruik, attitudes
week 23 2
di
21 feb
3. Taalnormen (1)
wo
22 feb
4. Taalnormen (2)
week 24 3
di
28 feb
5. (geen college)
wo
1 mrt
6. Taalnormen (3)
week 25 4
di
7 mrt
7. Voorbereiding presentaties
wo
8 mrt
8. Voorbereiding presentaties
week 26 5
di
14 mrt
9. Presentaties: Taalnormen
wo
15 mrt
10. Presentaties: Taalnormen
week 27 6
di
21 mrt
11. (geen college wegens ziekte)
wo
22 mrt
12. (geen college wegens ziekte)
week 28 7
di
28 mrt
13. Taalattitudes (1)
wo
29 mrt
14. Taalattitudes (2) 
week 29-30
Lentevakantie
week 31 8
di
18 apr
15. Taalattitudes (3) / Voorbereiding presentaties
wo
19 apr
16. Voorbereiding presentaties
week 32 9
di
25 apr
17. Presentaties: Taalattitudes
wo
26 apr
18. Presentaties: Taalattitudes
week 33 10
di
2 mei
19. (geen college wegens ziekte)
wo
3 mei
20. Taalgebruik (1)
week 34 11
di
9 mei
21. Taalgebruik (2)
wo
10 mei
22. Taalgebruik (3)
week 35 12
di
16 mei
23. Voorbereiding presentaties
wo
17 mei
24. Voorbereiding presentaties
week 36 13
di
23 mei
25. Presentaties: Taalgebruik
wo
24 mei
26. Presentaties: Taalgebruik

Aanwezigheid, voorbereiding en participatie

Aanwezigheid in de lessen is verplicht. Van de aanwezige studenten wordt bovendien verwacht dat ze actief deelnemen aan het college. Dat houdt niet alleen betrokkenheid en participatie tijdens het college zelf in, maar veronderstelt ook dat studenten elke week de nodige voorbereidingen thuis treffen: lesmateriaal zelfstandig doornemen, eventuele opgegeven lectuur verwerken, en opdrachten voorbereiden. Studenten die niet meewerken in het college of die op een andere manier de orde verstoren zal de toegang tot het college ontzegd worden, overeenkomstig artikel 1 van het Tuchtreglement voor studenten van de Vrije Universiteit Brussel.

Afwezigheid voor een college dient vooraf aan de docent te worden gemeld, voorzien van een bewijs van overmacht, medische, familiale of gerechtelijke redenen voor afwezigheid.

Afwezigheid op een examenonderdeel (presentaties / permanente evaluatie) dient schriftelijk te worden gemeld bij de titularis en het secretariaat van de faculteit (faclw@vub.ac.be), en om als gewettigd afwezig te kunnen worden beschouwd dient een bewijs van overmacht, medische, familiale of gerechtelijke redenen voor afwezigheid te worden voorgelegd aan het faculteitssecretariaat. Conform artikel 111 van het facultaire Onderwijs- en Examenreglement beslist de examinator over de mogelijkheid om een nieuwe examenregeling te kunnen treffen binnen de huidige zittijd, dan wel over een uitstel naar een volgende zittijd.

Studiemateriaal

Hand-outs, slides en opdrachten uit de lessen vormen het hoofdbestanddeel van het studiemateriaal, aangevuld met opgegeven literatuur en eigen notities bij de colleges door de studenten zelf. De opgegeven literatuur wordt in de loop van het semester digitaal ter beschikking gesteld.

Leerdoelstellingen

  • De studenten kunnen basisconcepten in de studie van taalnormen, taalattitudes en taalgebruik herkennen, duiden, illustreren en in een breder taalwetenschappelijk perspectief plaatsen.
    [Dublin-descriptor NVAO: kennis en inzicht]
  • De studenten kunnen de besproken concepten uit de studie van taalnormen, taalattitudes en taalgebruik toetsen aan concrete casus, uitgaand van een kritische en wetenschappelijk onderbouwde basishouding.
    [Dublin-descriptor NVAO: toepassen kennis en inzicht]
  • De studenten verwerven de nodige vaardigheden om onder begeleiding een bescheiden onderzoek naar taalnormen, taalattitudes en taalgebruik op te zetten en uit te voeren.
    [Dublin-descriptor NVAO: toepassen kennis en inzicht + leervaardigheden]
  • De studenten kunnen op heldere en gepaste wijze mondeling rapporteren over hun inzichten en bevindingen. Ze kunnen zich vlot uitdrukken in het Standaardnederlands en maken waar mogelijk gebruik van de aangereikte vakterminologie.
    [Dublin-descriptor NVAO: communicatie]
  • De studenten kunnen met een beknopt onderzoeksrapport in geschreven Standaardnederlands rapporteren over hun inzichten, gebruik maken van het gepaste wetenschappelijke register en waar mogelijk met gebruik van de aangereikte vakterminologie.
    [Dublin-descriptor NVAO: communicatie]

Beoordelingsinformatie

Permanente evaluatie (60% van het eindcijfer)

Gedurende het semester werken de studenten aan diverse opdrachten, waaronder drie bescheiden eigen onderzoeksopdrachten rond taalnormen, taalattitudes en taalgebruik. Hun cijfer voor de permanente evaluatie is gebaseerd op herhaaldelijke rapportering over de voortgang van deze onderzoekstaken (3x 20 punten, totaal op 60), evenals op de medewerking tijdens het college, deelname aan kleinere opdrachten in de loop van het semester, en de zelfstandige lectuur van opgegeven literatuur (±10 punten op 60). Aanwezigheid in en deelname aan de colleges is hiervoor vereist. Nadere informatie over de precieze vereisten voor de PE-opdrachten wordt in de loop van het semester bekendgemaakt.

Paper: onderzoeksrapport (40% van het eindcijfer)

Eén van de drie onderzoeksopdrachten (opdracht taalattitudes of opdracht taalgebruik) die de studenten uitvoeren wordt individueel verder uitgewerkt tot een beknopt onderzoeksrapport.

Aanvullende info met betrekking tot evaluatie:

Bij een examen in de tweede zittijd (tweede examenkans) staat 100% van het eindcijfer op het onderzoeksrapport.

Vragen en contact

Titularis: Prof. dr. Rik Vosters

  • afspraken: www.rikvosters.be/afspraak (wekelijks wisselende spreekuren)
  • kantoor: B.5.445 (gebouw B, 5de etage, kamer 445)
  • telefonisch: 02/629.26.55
  • voor of na de colleges, tijdens de pauze, of tijdens de begeleide zelfstudiemomenten

E-mail:

  • Rik.Vosters@vub.ac.be
  • Opgelet: enkel korte ja/nee-vragen per e-mail!

Websites:

Blokpermanentie en examenfeedback:

Opgelet: beperktere beschikbaar voor vragen, e-mails of afspraken tussen 17 juli en 21 augustus.


 

Laatst bijgewerkt op 03.05.2017.

Top of page

Rik Vosters
Vrije Universiteit Brussel • Faculteit Letteren en Wijsbegeerte • Pleinlaan 2 • 1050 Brussel • Belgium
Tel.: 02 629.27.73 • Fax: 02 629.36.84 • Rik.Vosters@vub.ac.be