Vrije Universiteit Brussel


Taal en cultuur: Nederlands (2)

Prof. dr. Rik Vosters
Bachelor Toegepaste Taalkunde (BA2)
Voorbereidings- en schakelprogramma Master Journalistiek
Studiegidsnummer 1018585BER
26 contacturen hoorcollege
124 uren zelfwerk en zelfstudie
5 studiepunten - 150 uur studietijd
Academiejaar 2016-2017 - 2de semester
Dinsdag 11-13 uur

Korte inhoud

Dit studiedeel biedt studenten een inleiding in de taal, cultuur en geschiedenis van de Nederlanden, met bijzondere nadruk op het Zuidelijke Nederlands. Het college valt in twee delen uiteen:

Deel 1: Geschiedenis van het Nederlands
Deel 2: Vlaanderen- en Nederlandkunde

Tijdens het eerste deel wordt een overzicht van de grote lijnen uit de Nederlandse taal- en cultuurgeschiedenis geboden, met bijzondere aandacht voor de externe taalgeschiedenis en de bredere cultuurhistorische context. De behandelde leerstof valt grosso modo in vijf chronologisch geordende onderdelen uiteen:

  • Het vroege Nederlands: Oudnederlands, Middelnederlands en de Bourgondische periode
  • Opstand en opsplitsing: De zestiende en zeventiende eeuw
  • Verval en vereniging? De achttiende eeuw en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
  • Het Nederlands in België en de ontwikkeling van de Vlaamse beweging
  • Taal, cultuur, gemeenschap: Het Nederlands in de 20ste en 21ste eeuw

De behandelde thema’s kunnen jaarlijks wisselen, en er kan met capita selecta gewerkt worden.

In het tweede deel van het college wordt aandacht geschonken aan de traditionele Landeskunde van het Nederlandse taalgebied. Er wordt stilgestaan bij o.a. de staatsinrichting, geografie en bevolking, politiek, kunst en cultuur, media, economie en het onderwijs van zowel Vlaanderen als Nederland. Aan de hand van zelfstandig literatuuronderzoek bereiden de studenten in groep een referaat voor over een opgegeven onderwerp. Op basis van de studentenpresentaties volgt een bredere discussie over de behandelde thema’s, waarbij de vaak meervoudige en complexe verbanden tussen taal en cultuur worden afgetast en geproblematiseerd.

Ter voorbereiding van elk hoorcollege nemen de studenten de opgegeven literatuur door, die achteraf als studiemateriaal bij het college geldt. Aanwezigheid in en deelname aan de lessen is noodzakelijk.

Planning

Voorlopige planning, onder voorbehoud van wijzigingen in de loop van het semester.

feb
14
0. Praktische inleiding
21
1. Oud-Nederlands: het ontstaan en de voorgeschiedenis van het Nederlands Hs. 7
28
2. Het vroege Nederlands: Middelnederlands en de Bourgondische periode Hs. 8
mrt
7
3. Opstand en opsplitsing: Onder Habsburgs Bewind Hss. 9-10
14
4. Verval en vereniging? De Franse en Hollandse tijd Hss. 11-12
21
5. (geen college wegens ziekte)
28
6. Het Nederlands in België en de ontwikkeling van de Vlaamse beweging Hss. 12-13
apr
4
Lentevakantie
11
Lentevakantie
18
8. Referaten: Michaël en Marthe, Jarne
25
9. Referaten: Saranja en Jacob
mei
2
10. Referaten: Rita en Jana, Saphra en Phaedra
9
11. Referaten: Alice en Martyna, Killyan en Florien
16
12. Referaten: Jonas en Quinten, Isabeau
23
13. Examenvoorbereiding en herhaling

 

Studiemateriaal

Hand-outs en slides uit de lessen en de opgegeven literatuur per thema vormen het hoofdbestanddeel van het verplichte studiemateriaal, aangevuld met uitvoerige eigen notities bij de colleges door de studenten zelf. Verder kunnen de studenten voor aanvullende informatie terugvallen op de opgegeven literatuur die in de loop van het semester in digitale vorm wordt aangeboden.

Aanbevolen literatuur (ter beschikking gesteld in digitale vorm):

  • Van der Sijs, N., & Willemyns, R. (2009). Het verhaal van het Nederlands. Een geschiedenis van twaalf eeuwen. Amsterdam: Bert Bakker.

Aanwezigheid, participatie en voorbereiding

Aanwezigheid in de lessen wordt ten zeerste aangeraden. Van de aanwezige studenten wordt bovendien verwacht dat ze actief deelnemen aan het college. Dat houdt niet alleen betrokkenheid en participatie tijdens het college zelf in, maar veronderstelt ook dat studenten elke week de nodige voorbereidingen thuis treffen: lesmateriaal zelfstandig doornemen, eventuele opgegeven lectuur verwerken, en opdrachten voorbereiden. Studenten die niet meewerken in het college of die op een andere manier de orde verstoren zal de toegang tot het college ontzegd worden, overeenkomstig artikel 1 van het Tuchtreglement voor studenten van de Vrije Universiteit Brussel.

Afwezigheid op een examenonderdeel (presentaties / permanente evaluatie) dient schriftelijk te worden gemeld bij de titularis en het secretariaat van de faculteit (faclw@vub.ac.be), en om als gewettigd afwezig te kunnen worden beschouwd dient een bewijs van overmacht, medische, familiale of gerechtelijke redenen voor afwezigheid te worden voorgelegd aan het faculteitssecretariaat. Conform artikel 111 van het facultaire Onderwijs- en Examenreglement beslist de examinator over de mogelijkheid om een nieuwe examenregeling te kunnen treffen binnen de huidige zittijd, dan wel over een uitstel naar een volgende zittijd.

Evaluatie

Mondeling examen (50% van het eindcijfer)

Na een korte schriftelijke voorbereiding (5-10 minuten per student) wordt de student overhoord over de opgegeven leerstof, waarbij de nadruk niet enkel ligt op reproductie van feitelijke kennis, maar ook op het toepassen van inzichten op behandelde voorbeelden en gevalstudies. Aan de hand van bijkomende inzichtsvragen worden verbanden en doorzicht in de grotere thema’s van de leerstof getoetst, en worden aangehaalde concepten verder uitgediept. Na afloop van de overhoring volgt een korte bespreking van het referaat.

Presentatie: referaat (50% van het eindcijfer)

Presentatie: referaat over een opgegeven thema in de Vlaanderen- en Nederlandkunde. De evaluatie van de referaten gebeurt aan de hand van co-assessment: dit betekent dat de medestudenten, de sprekers zelf én de docent samen input leveren voor de evaluatie, waarbij de docent uiteindelijk het eindcijfer voor het referaat per student bepaalt. Actieve participatie tijdens de referaten van medestudenten en lectuur van de opgegeven literatuur kunnen ook voor het deelcijfer van het referaat in rekening worden gebracht (± 20% van het deelcijfer).

Zie aanvullende informatie referaat hieronder.

Aanvullende info met betrekking tot evaluatie

Bij een examen in de tweede zittijd (tweede examenkans) wordt het referaat voorafgaand aan het mondelinge examen individueel voor de docent uiteengezet, en wordt het behaalde cijfer voor het deelcijfer presentatie/referaat uitsluitend door de docent bepaald. Bovendien vervalt in de tweede zittijd de mogelijkheid om actieve participatie en lectuur van de opgegeven literatuur in rekening te brengen voor het deelcijfer presentatie/referaat.

Leerdoelstellingen

  • De studenten kunnen de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen uit de Nederlandse taal- en cultuurgeschiedenis beschrijven, vergelijken en in hun historische context situeren.
    [Dublin-descriptor NVAO: kennis en inzicht]
  • De studenten kunnen de grote lijnen en belangrijke thema’s uit de Nederlandse taal- en cultuurgeschiedenis toetsen aan en illustreren aan de hand van in de colleges of in de literatuur behandelde gevalstudies.
    [Dublin-descriptor NVAO: toepassen kennis en inzicht]
  • De studenten zijn in staat om hun kennis van de Nederlandse taal- en cultuurgeschiedenis uit te diepen en te verbreden aan de hand van zelfstandige maar gestuurde lectuur van relevante vakliteratuur.
    [Dublin-descriptor NVAO: leervaardigheden]
  • De studenten zijn in staat om onder begeleiding een bescheiden literatuuronderzoek over een opgegeven onderwerp binnen de studie van de Vlaanderen- en Nederlandkunde op te zetten en uit te voeren.
    [Dublin-descriptor NVAO: leervaardigheden + toepassen kennis en inzicht]
  • De studenten kunnen aan de hand van een referaat en een discussie op heldere en gepaste wijze rapporteren over hun zelfstandige lectuur. Ze kunnen zich vlot uitdrukken in het Standaardnederlands en maken correct gebruik van de relevante vakterminologie.
    [Dublin-descriptor NVAO: communicatie]

Aanvullende informatie referaat

Opzet referaat

1. Breed overzicht van het algemene thema

  • algemeen thema binnen de Vlaanderen- en Nederlandkunde
    (zie slides college 1 voor suggesties)
  • omvattende beschrijving van relevante thema's en literatuur over het onderwerp
  • vergelijkende focus op zowel Vlaanderen als Nederland
  • bijv. onderwijs in Vlaanderen en Nederland

2. Casus of uitdieping van één deelthema

  • in detail ingaan op één illustratieve casus of één specifiek deelthema
    (zie slides college 1 voor suggesties)
  • relevant in het kader van het bredere thema
  • bijv. de positie van het Engels in het hoger onderwijs in Vlaanderen en Nederland

3. Discussie en vragen

  • aanzetten geven tot een brede discussie en discussie leiden
  • eventueel lectuur vooraf opgeven om discussie te vergemakkelijken (digitale kopie)
  • concrete aanzetten tot discussie voorbereiden: discussiepunten, vragen, discussieopdracht, …

Praktisch

  • samenwerking per twee rond één thema
  • duur: min. 20 min. en max. 40 min. per groep (incl. discussie)
  • pers en populariserende bronnen zijn toegelaten, maar min. 3 academische bronnen per referaat zijn vereist

Co-assessment

  • De evaluatie van de referaten gebeurt aan de hand van co-assessment: dit betekent dat de medestudenten, de sprekers zelf én de docent samen instaan voor de evaluatie
  • Peer assessment:
    tijdens elk referaat maken de medestudenten notities en beoordelen ze de sprekers aan de hand van de hieronder vastgelegde criteria
  • Self-assessment:
    na elk referaat reflecteren de sprekers over de sterktes en zwaktes van hun eigen werk
  • Assessment door docent:
    volgens dezelfde evaluatiecriteria als bij het peer assessment
  • De docent bepaalt aan de hand van deze verschillende evaluatievormen het eindcijfer voor het referaat per student

Criteria voor evaluatie

Inhoudelijk

  1. Omvattende, brede bespreking van het thema
  2. Diepgang en relevantie casus
  3. Kritische reflectie en analyse
  4. Raadplegen relevante literatuur
  5. Gebruik van voldoende en duidelijke voorbeelden

Vormelijk

  1. Vlotte en goed voorbereide presentatie
  2. Ondersteuning met slides of handouts
  3. Structuur van het referaat en de discussie
  4. Correcte en volledige vermelding van gebruikte bronnen
  5. Interactiviteit en leiden van de discussie

Contact

Titularis: Prof. dr. Rik Vosters

  • afspraken: www.rikvosters.be/afspraak (wekelijks wisselende spreekuren)
  • kantoor: B.5.445
  • telefonisch: 02/629 26 55
  • voor of na de hoorcolleges, of tijdens de pauze

E-mail:

  • Rik.Vosters@vub.ac.be
  • opgelet: enkel korte ja/nee-vragen per e-mail!

Websites:

Blokpermanentie en examenfeedback:

  • op diverse dagen tijdens de blok- en examenperiode, evenals tijdens de lesvrije week
  • aanmelden via www.rikvosters.be/afspraak
  • let op: beperktere beschikbaar voor vragen, e-mails of afspraken tussen 11 juli en 11 augustus

Laatst bijgewerkt op 21.03.2017.

Top of page

Rik Vosters
Vrije Universiteit Brussel • Faculteit Letteren en Wijsbegeerte • Pleinlaan 2 • 1050 Brussel • Belgium
Tel.: 02 629.27.73 • Fax: 02 629.36.84 • Rik.Vosters@vub.ac.be